τηλ: 2105578138,2105571996,2105579997,2102401800

fax:

 2105571996

Λεωφόρος Δημοκρατίας 43 & Αιγάλεω 3, Ασπρόπυργος, Αττική, Ελλάδα, ΤΚ: 19300

©2017 by Πολυιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο

11 Μαρτίου - Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού

4 Μαρτίου 2010

 

Σταθερή αύξηση σημειώνουν οι νεφροπάθειες στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια, καθώς οι ασθενείς που πάσχουν από αυτά υπολογίζονται σε περίπου 1.000.000, δηλαδή το 10% του συνολικού πληθυσμού! Αν ο αριθμός αυτός προκαλεί δυσάρεστη έκπληξη, πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι, στη συντριπτική πλειονότητα, οι ασθενείς αυτοί δεν το γνωρίζουν...

 

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής και οι δύο παθήσεις-μάστιγες που τον «συνοδεύουν» είναι και οι κυριότεροι υπαίτιοι για τη ραγδαία αυτή αύξηση του αριθμού των νεφροπαθών: Σακχαρώδης Διαβήτης και Υπέρταση ευθύνονται σχεδόν για 3 στα 4 (ποσοστό 71%) περιστατικά νεφρικής νόσου. Περιστατικά τα οποία είτε καταλήγουν σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, υποβαθμίζοντας δραματικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς, είτε τον οδηγούν στο θάνατο από άλλες αιτίες, με πιο συχνές τα καρδιαγγειακά και εγκεφαλικά επεισόδια, καθώς και άλλες περιφερικές αγγειακές παθήσεις (π.χ. γάγγραινα).

 

Αυτό τόνισαν σήμερα σε συνέντευξη τύπου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού (Πέμπτη 11 Μαρτίου), ο Πρόεδρος του Ελληνικού Κολεγίου Νεφρολογίας και Υπέρτασης (ΕΚΟΝΥ) αμ. επικ. καθηγητής κ. Αθ. Διαμαντόπουλος, ο καθηγητής Παθολογίας - Νεφρολογίας Α.Π.Θ. κ. Δ. Γρέκας, ο αν. καθηγητής Παθολογίας – Νεφρολογίας κ. Δ. Βλαχάκος, και ο διευθυντής ΕΣΥ νεφρολόγος κ. Αθ. Αγραφιώτης. Στη συνέντευξη παραβρέθηκε και απηύθυνε χαιρετισμό ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νεφροπαθών κ. Γ. Καστρινάκης.

 

Αναφερόμενος στο πρόβλημα, ο κ. Γρέκας τόνισε ότι το 30-40% των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη θα παρουσιάσουν σε κάποια φάση της ζωής τους χρόνια διαβητική νεφροπάθεια. Η προδιάθεση αυτή μπορεί να ανιχνευθεί έγκαιρα, επεσήμανε ο καθηγητής, με μια απλή ανάλυση ούρων η οποία θα διαπιστώσει την ύπαρξη πρωτεΐνης. Εάν διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, είπε ο καθηγητής, μπορεί να διορθωθεί με φάρμακα, με το κατάλληλο διαιτολόγιο και με αλλαγή του τρόπου ζωής.

 

Στη συνέχεια, ο κ. Γρέκας αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες οδηγίες που εξέδωσε το ΕΚΟΝΥ προς τους διαβητικούς ασθενείς:

 

 

α) Ο διαβήτης είναι μαζί με την υπέρταση οι κύριες αιτίες χρόνιας νεφρικής νόσου και νεφρικής ανεπάρκειας.

 

β) Οι διαβητικοί ασθενείς πρέπει να μετρούν την κρεατινίνη στο αίμα και την πρωτεΐνη στα ούρα 1-2 φορές το χρόνο.

 

γ) Τα αντιυπερτασικά φάρμακα που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι θεραπεία εκλογής για τους διαβητικούς ασθενείς, όχι μόνον για να ελέγξουν την υπέρταση τους αλλά και για να επιβραδύνουν την εξέλιξη της διαβητικής νόσου.

 

δ) Σε ασθενείς με διαβητική νεφροπάθεια το διαιτολόγιο που περιέχει χαμηλή ποσότητα πρωτεΐνης είναι ωφέλιμο σε μακροχρόνια βάση.

 

ε) Ο αυστηρός έλεγχος της γλυκόζης αίματος με σύγχρονη μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης εγγυώνται για τους διαβητικούς ασθενείς μας την αρτιότητα της παρακολούθησης της αρρώστιας τους και, επομένως, και της πρόληψης εξέλιξης αυτής προς διαβητική νεφρική νόσο.

 

Από την πλευρά του, ο κ. Βλαχάκος αναφέρθηκε στη σχέση υπέρτασης και νεφρού, μιας αντίστοιχα «ολέθριας σχέσης» με του σακχαρώδη διαβήτη. Όπως τόνισε, ο νεφρός είναι το όργανο που πέραν από την απομάκρυνση των ουραιμικών τοξινών παίζει πρωταρχικό ρόλο στη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος, αφού με τα ορμονικά του συστήματα ελέγχει και διατηρεί σε φυσιολογικά επίπεδα τον όγκο του αίματος και τις περιφερικές αντιστάσεις, τις παραμέτρους,δηλαδή, αυτές που καθορίζουν μακροπρόθεσμα τα επίπεδα της πίεσης. Αντίστοιχα, ο νεφρός παίζει κεντρικό παθοφυσιολογικό ρόλο στην ανάπτυξη και συντήρηση της υπέρτασης ανεξάρτητα αιτιολογίας. Ταυτόχρονα, ο νεφρός αποτελεί όργανο-στόχο για τις καταστροφικές επιπτώσεις της υπέρτασης, αφού η υπέρταση επιταχύνει την νεφροσκλήρυνση και την ατροφία του νεφρού- που ούτως ή άλλως επέρχεται με την πάροδο της ηλικίας-και επιδεινώνει την πρωτεϊνουρία, δηλαδή την απώλεια λευκωμάτων (πρωτεϊνών) στα ούρα, η οποία επίσης επιταχύνει την προς τα χείρω εξέλιξητης νεφρικής νόσου.Για παράδειγμα, ένας ασθενής με σοβαρή και αρρύθμιστη υπέρταση έχει 22 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να οδηγήσει στον τεχνητό νεφρό και την αιμοκάθαρση, από κάποιον με φυσιολογική αρτηριακή πίεση.

 

Καταλήγοντας, ο κ. Βλαχάκος είπε ότι, ευτυχώς, έχει πλέον αποδειχθεί ότι η αποτελεσματική θεραπείατης υπέρτασηςκαθυστερεί την εξέλιξη της νεφρικής νόσου. Έτσι, αν η πίεση παραμείνει > 16/10 cmHg ο νεφρός χάνει το 12% της λειτουργίας του ανά έτος , αν η πίεση κατέβει στα 14/9 cmHg ο νεφρός χάνει το 6% της λειτουργίας του ανά έτος και αν η πίεση κατέβει στα 12-13/8 cmHg ο νεφρόςχάνει το 2-3% της λειτουργίας του ανά έτος.Για σύγκριση ας σημειωθεί ότι και στον φυσιολογικό πληθυσμό ο νεφρόςχάνει ούτως ή άλλωςτο 1% της λειτουργίας του ετησίως. Αν επιπλέον υπάρχει και απώλεια λευκωμάτων στα ούρα, πέρα από την καθ’ εαυτή πτώση της πίεσης έχει σημασία και το είδος των αντιϋπερτασικών φαρμάκων, που θα χορηγηθούν. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει οπωσδήποτε να χρησιμοποιηθούν φάρμακα που αναστέλλουν τον άξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης, δηλαδή φάρμακα της κατηγορίας των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου, των ανταγωνιστών του υποδοχέα της αγγειοτενσίνης ή των ανταγωνιστών της ρενίνης.

 

Στη μεταμόσχευση νεφρού ως θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο τελικού σταδίου αναφέρθηκε ο κ. Αγραφιώτης, ο οποίος τόνισε ότι ο επιπολασμός της νόσου στη χώρα μας αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς. Για τους ασθενείς με νεφρική νόσο τελικού σταδίου η μεταμόσχευση νεφρού αποτελεί την καλύτερη και πλέον ενδεδειγμένη λύση, είπε ο κ. Αγραφιώτης, καθώς συνδυάζει τα εξής πλεονεκτήματα:

 

Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης

Καρδιαγγειακά οφέλη

Βελτίωση της ποιότητας ζωής, προαγωγή της σωματικής και συναισθηματικής ευεξίας και επαναφορά γονιμότητας

Κοινωνικοοικονομικά οφέλη:

· μεγαλύτερη πιθανότητα επιστροφής στην εργασία

· μειωμένο υγειονομικό κόστος: Το ετήσιο κόστος της αιμοκάθαρσης στις ΗΠΑ, ανά αιμοκαθαιρόμενο νεφροπαθή, ανέρχεται σε 60000-80000$, ενώ το κόστος τον 1ο χρόνο μετά τη μεταμόσχευση ανέρχεται μεν σε 100000$ αλλά μειώνεται σε μόνον 10000$/έτος μετά τον πρώτο χρόνο.

Πρέπει ακόμη να τονιστεί ότι με την εφαρμογή νέων θεραπειών ανοσοκαταστολής, έχει συντελεστεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά στη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη επιβίωση των νεφρικών μοσχευμάτων γεγονός που αναμένεται να διευρύνει τα πλεονεκτήματα της μεταμόσχευσης σε σχέση με την αιμοκάθαρση. Χαρακτηριστικά, η μέση επιβίωση για ένα μόσχευμα από ζωντανό δότη έχει πλέον υπερβεί τα 20 έτη.

 

Τέλος, ο πρόεδρος του ΕΚΟΝΥ κ. Αθ. Διαμαντόπουλος, μίλησε για το τεράστιο θέμα της ποιότητας ζωής του νεφροπαθούς και του περιβάλλοντός του, θέμα το οποίο αποτελεί και σύνθημα της εφετινής Παγκόσμιας Ημέρας Νεφρού. Ο κ. Διαμαντόπουλος ανέφερε ότι διακρίνουμε την υποκειμενική και την αντικειμενική ποιότητα ζωής (Π.Ζ.). Η Υποκειμενική Π.Ζ. αφορά στο αίσθημα ευεξίας και ικανοποίησης από τη ζωή γενικώς, ενώ η Αντικειμενική Π.Ζ. αφορά στην ικανοποίηση των κοινωνικών και πολιτιστικών απαιτήσεων για υλικό πλούτο, κοινωνική αναγνώριση και σωματική ευεξία.

 

Έχουν επίσης προταθεί διάφορες συνιστώσες της Ποιότητας Ζωής.Ίσως οι πλέον επιτυχείς συνοψίζονται στο τρίπτυχο: Το είναι, Το ανήκειν, Το δραστηριοποιείσθαι. Αναλυτικότερα κάθε συνιστώσα περιλαμβάνει τα κάτωθι:

 

ΤΟ ΕΙΝΑΙ:

 

 

1) ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΕΙΝΑΙ

 

Να έχω τη σωματική ικανότητα να αυτοεξυπηρετούμαι 

Η διατροφή μου

 

2) ΤΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟ ΕΙΝΑΙ

 

Να είμαι ελεύθερος από έγνοιες και άγχος

Η διάθεση στην οποία συνήθως βρίσκομαι

 

3) ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΕΙΝΑΙ

 

Να ελπίζω για το μέλλον

Να έχω τις δικές μου ιδέες για το ορθό και το λάθος

 

ΤΟ ΑΝΗΚΕΙΝ

 

1) ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΝΗΚΕΙΝ

 

Το σπίτι και η γειτονιά που ζω

 

2) ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΝΗΚΕΙΝ

 

Να νοιώθω κοντά στην οικογένειά μου και γενικά στους ανθρώπους

Να έχω ένα εξαιρετικό σύντροφο

 

3) ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΑΝΗΚΕΙΝ

 

Να έχω τη δυνατότητα να χρησιμοποιώ ιατρικές και άλλες υπηρεσίες.

Να έχω χρήματα

 

ΤΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΕΙΣΘΑΙ

 

1) ΠΡΑΚΤΙΚEΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

 

Oικιακές εργασίες

Εργασία επ’ αμοιβή

Παρακολούθηση σχολείων

 

 

 

 

2) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

 

 Εξωτερικές: Περίπατοι, ποδήλατο, κ.λπ.

 Εσωτερικές: Τηλεόραση, ποδήλατο, κ.λπ.

 

3) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

 

Βελτίωση της φυσικής κατάστασης,

Ικανότητα να αντιμετωπίζω αλλαγές στη ζωή μου

21 Μαρτίου - Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Down

Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Down

 

Η Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Down γιορτάζεται στις 21 Μαρτίου. Καθιερώθηκε το 2006 με πρωτοβουλία του γιατρού Στυλιανού Αντωναράκη, καθηγητή Γενετικής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης.

 

Στόχος της είναι η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση της διεθνούς κοινότητας για το σύνδρομο Down. Η συγκεκριμένη ημερομηνία επιλέχθηκε, όχι τυχαία,  από τα αριθμητικά δεδομένα του συνδρόμου (3ο χρωμόσωμα στο 21ο ζεύγος = 3.21).

 

Τι είναι το σύνδρομο Down

 

Ο Βρετανός γιατρός John Langdon Down ήταν ο πρώτος που περιέγραψε το σύνδρομο Down το 1866.

 

Το Σύνδρομο Down είναι μια χρωμοσωμική διαταραχή (η πιο συνηθισμένη στους ανθρώπους) που προκαλείται από την παρουσία ενός επιπλέον αντιγράφου του γενετικού υλικού στο 21ο χρωμόσωμα, είτε στο σύνολό του (Τρισωμία 21) ή σε μέρος του (μετάθεση).Προέρχεται κατά 90-95% από το ωάριο και 5-10% από το σπερματοζωάριο.

 

Τα αποτελέσματα και η έκταση της επιπλέον αντιγραφής ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των ανθρώπων. Η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου Down, εκτιμάται σε 1 ανά 700 γεννήσεις περίπου, αν και είναι στατιστικά συχνότερη στους ανθρώπους που γίνονται γονείς σε μεγαλύτερη ηλικία, λόγω της παρουσίας μεταλλάξεων στα αναπαραγωγικά κύτταρα. Άλλοι παράγοντες μπορούν επίσης να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο.

 

Τα φυσιολογικά άτομα έχουν 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων στα κύτταρα τους. Κατά την σύλληψη τα ζεύγη των χρωμοσωμάτων διαιρούνται και αναδιατάσσονται για να σχηματιστούν τα ζεύγη του εμβρύου. Σε κάποιες περιπτώσεις αυτή η διαίρεση δεν γίνεται σωστά, με αποτέλεσμα τα κύτταρα του μωρού να έχουν ένα επιπλέον αντίγραφο του χρωμοσώματος 21, το οποίο προκαλεί το σύνδρομο Down, ή αλλιώς Τρισωμία 21. Αυτή είναι η συνηθέστερη περίπτωση εμφάνισης του συνδρόμου.

 

 

 

Οι τρεις μορφές του συνδρόμου

 

Τρισωμία 21: Κάθε κύτταρο στο σώμα περιέχει ένα επιπλέον χρωμόσωμα 21.

 

Μετάθεση: Ένα επιπλέον κομμάτι του 21ου χρωμοσώματος συνδέεται ή «μετατίθεται» σε ένα άλλο χρωμόσωμα. 

Μωσαϊσμός: Αντί για ένα επιπλέον 21ο χρωμόσωμα σε κάθε κύτταρο, υπάρχουν 46 χρωμοσώματα σε μερικά κύτταρα και 47 χρωμοσώματα σε άλλα.

 

Σύνδρομο Down και μητέρες μεγαλύτερης ηλικίας

 

Το σύνδρομο Down δεν είναι μια κληρονομική ασθένεια και τα ακριβή του αίτια δεν είναι γνωστά. Ο κίνδυνος εμφάνισης του γενικότερα συνδέεται με γυναίκες που γίνονται μητέρες σε μεγαλύτερη ηλικία. Παρόλο που οποιαδήποτε γυναίκα μπορεί να γεννήσει παιδί με αυτό το σύνδρομο, η πιθανότητα γέννησης μωρού με σύνδρομο Down είναι 1 στις 1500 στις γυναίκες ηλικίας 20 ετών, 1 στις 900 στις γυναίκες ηλικίας 30 ετών, ενώ αυξάνεται στις 1 στις 100 για γυναίκες από 40 ετών και πάνω.

 

Προγεννητικός Έλεγχος

 

Το Σύνδρομο Down στο έμβρυο μπορεί να εντοπιστεί μέσω του προγεννητικού ελέγχου. Σε όλες τις έγκυες γυναίκες προτείνονται σήμερα εξετάσεις για το σύνδρομο Down. Πρώτα γίνονται οι εξετάσεις διερεύνησης και αν τα αποτελέσματα υποδείξουν εγκυμοσύνη υψηλού κινδύνου, τότε ακολουθούν οι διαγνωστικές εξετάσεις.

Εξετάσεις διερεύνησης:

 

Εξέταση αίματος της μητέρας μεταξύ της 10ης και της 18ης εβδομάδας κύησης.

Υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας μεταξύ της 11ης και της 13ης εβδομάδας όπου μετράται η ποσότητα του υγρού που βρίσκεται κάτω από το δέρμα του αυχένα του εμβρύου.

Διαγνωστικές εξετάσεις:

 

Δειγματοληψία της χοριακής λάχνης που εκτελείται από την 11η έως την 14η εβδομάδα της κύησης όπου από τον πλακούντα λαμβάνεται ένα μικρό δείγμα ιστού.

Αμνιοπαρακέντηση, από την 16η εβδομάδα της κύησης, όπου με εισαγωγή βελόνας στη μήτρα, λαμβάνεται δείγμα του αμνιακού υγρού που περιβάλλει το μωρό.

Οι δύο παραπάνω διαγνωστικές διαδικασίες ενέχουν ένα μικρό κίνδυνο αποβολής.

 

Εάν τα αποτελέσματα δείξουν ότι το μωρό έχει το σύνδρομο Down συνίσταται στις έγκυες να διακόψουν την εγκυμοσύνη.

 

Άτομα με σύνδρομο Down

 

Δεν υπάρχει τυπικό άτομο με σύνδρομο Down. Όπως όλοι μας, κάθε άτομο που έχει αυτό το σύνδρομο έχει διαφορετική προσωπικότητα και δυνατότητες. Παρόλο που όλα τα άτομα με αυτό το σύνδρομο έχουν δυσκολίες μάθησης, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει κατά τη γέννηση πόσο αυτά τα παιδιά θα είναι δυνατόν να ζήσουν μια αρκετά ανεξάρτητη ζωή, παρόλο που θα χρειάζονται συνεχή βοήθεια και υποστήριξη κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

 

Το σύνδρομο Down μπορεί να επηρεάσει πολλαπλά συστήματα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως όλοι όσοι το έχουν θα παρουσιάσουν όλες τις εκδηλώσεις. Το σύνδρομο Down είναι μια γενετική κατάσταση που εμφανίζεται ανεξαρτήτως φυλής, καταγωγής ή εθνότητας.

 

Τα παιδιά με σύνδρομο Down έχουν χαμηλότερο δείκτη νοημοσύνης από τα άλλα παιδιά, αλλά δε μπορούμε να καθορίσουμε πόση είναι αυτή η διαφορά γιατί η διακύμανση μπορεί να είναι μεγάλη και βασίζεται σε πολλούς παράγοντες. Τα παιδιά με σύνδρομο Down έχουν κινητική και λεκτική υστέρηση η οποία γίνεται εμφανής σε πρώιμη ηλικία (και για αυτό χρειάζονται λογοθεραπεία).

 

Συχνά το σύνδρομο Down συνδέεται με προβλήματα στην νοητική ικανότητα και την σωματική ανάπτυξη, καθώς και με συγκεκριμένα φυσικά χαρακτηριστικά: ασυνήθιστα μικρό πηγούνι, ασυνήθιστα στρογγυλό πρόσωπο, υποτονία, μικρά αυτιά και μύτη, αδυναμία στον έλεγχο της γλώσσας και μακρογλωσσία, χαρακτηριστική εικόνα ματιών και πτυχή βλεφάρων, μια επιπλέον δερματική πτυχή στον αυχένα, κοντά και πλατιά χέρια, κοντά δάκτυλα και μία εγκάρσια παλαμιαία πτυχή αντί για δύο, κακό μυικό τόνο, χαμηλό ανάστημα.

 

Τα άτομα με σύνδρομο Down έχουν συνήθως ήπια έως μέτρια νοητική υστέρηση και μαθησιακή δυσκολία. Πολλά παιδιά με σύνδρομο Down που έχουν επαρκή στήριξη από την οικογένεια τους, και έχουν λάβει κατάλληλες θεραπείες διδασκαλίας, καταφέρνουν να σπουδάσουν και είναι σε θέση να εργαστούν και να πετύχουν σε διάφορους τομείς.

 

Τα παιδιά με σύνδρομο Down έχουν βραδύτερη ανάπτυξη και υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης κάποιων ασθενειών κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Αυτές οι ασθένειες είναι οι συγγενείς καρδιοπάθειες, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, οι υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του αυτιού που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε απώλεια της ακοής, η αποφρακτική άπνοια κατά τη διάρκεια του ύπνου, οι δυσλειτουργίες του θυρεοειδούς και η τάση για παχυσαρκία (η οποία με σωστή διατροφή και άσκηση και παρακολούθηση από ενδοκρινολόγο μπορεί να είναι υπό έλεγχο).

 

Ο μέσος όρος ζωής των ατόμων με σύνδρομο Down είναι τα 50 χρόνια αν και μερικά ζούνε μέχρι και πάνω τα 70 χρόνια. Η νόσος Alzheimer επίσης μπορεί να επηρεάσει τα άτομα με σύνδρομο Down και μάλιστα σε πιο μικρή ηλικία.

 

Η νοητική ανάπτυξη και οι διανοητικές ικανότητες των παιδιών  με σύνδρομο Down δεν είναι δυνατό να προβλεφθούν. Η πρώιμη παρέμβαση κατά την παιδική ηλικία, ο προσδιορισμός των βέλτιστων εκπαιδευτικών μεθόδων, ο έλεγχος κοινών προβλημάτων, η ιατρική περίθαλψη, όπου ενδείκνυται, το ευνοϊκό οικογενειακό περιβάλλον και η στενή συνεργασία γονέων και δασκάλων μπορούν να βελτιώσουν την ανάπτυξη των παιδιών με σύνδρομο Down. Η εκπαίδευση και η κατάλληλη φροντίδα μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα της ζωής τους, παρά τους γενετικούς περιορισμούς.

 

Δεν υπάρχει θεραπεία για το σύνδρομο Down. Η σωστή ενημέρωση, η συνεχής καθοδήγηση και στήριξη των γονέων που αποκτούν παιδί με σύνδρομο Down και η μέριμνα ώστε να δίνονται ευκαιρίες οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τους τις ιδιαιτερότητες των ατόμων με σύνδρομο Down, είναι καίριες δράσεις για την πραγματική τους ένταξη στην κοινωνία.

 

Η προκατάληψη ότι όλα τα παιδιά με σύνδρομο Down είναι άτομα με βαριά καθυστέρηση, ανήμπορα και πηγή μόνιμου άγχους και φόρτου για τους γονείς τους και την κοινωνία πρέπει να αρθεί. Τα άτομα με σύνδρομο Down μπορούν να συνεισφέρουν με τον τρόπο τους, έχουν τις δικές τους ικανότητες και πρέπει να ενσωματώνονται στην κοινωνία, στην οποία έχουν σίγουρα μια θέση. Αυτήν, μπορούν να την καταλάβουν μόνο αν γίνουν αποδεκτά, νιώσουν ασφάλεια και αγάπη και αν όλοι μας είμαστε διατεθειμένοι να τα στηρίξουμε, να τα καθοδηγήσουμε και να προωθήσουμε την ικανότητα ανάπτυξης τους.

21 Μαρτίου - Παγκόσμια Ημέρα Ύπνου

Ο ύπνος είναι απαραίτητος για τη ζωή του ανθρώπου ακριβώς όπως το φαγητό και το νερό και η έλλειψή του ή η διαταραχή του προκαλούν πλήθος προβλημάτων.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γερνάτε γρηγορότερα από το κανονικό;

Οδηγός anti-stress

Εξωσωματική: Τα θαύματα της επιστήμης

Red alert

Όταν χάνεται η μνήμη

Μάτια: Προστασία μέσα και έξω από το σπίτι

Παρότι o ύπνος παίζει καθοριστικό ρόλο στη ζωή μας, μόνο τις τελευταίες 3-4 δεκαετίες τράβηξε την προσοχή της ιατρικής κοινότητας, κυρίως επειδή η ανάπτυξη της τεχνολογίας έκανε εφικτή τη διευρεύνησή του. Ευτυχώς, η τεχνολογία δεν προχώρησε τόσο ώστε να καταγράφει τα όνειρά μας, είναι όμως σε θέση να καταγράφει όλες τις φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού μας, όπως είναι η αναπνοή, η εγκεφαλική δραστηριότητα και η καρδιακή λειτουργία και να μετρά παραμέτρους όπως η αρτηριακή πίεση, ο σφυγμός, η οξυγόνωση, οι κινήσεις των ποδιών και των οφθαλμών, οι τύποι και οι τρόποι αναπνοής, το ροχαλητό και ό,τι άλλο χρειάζεται για να αναδείξει τις διαταραχές του ύπνου.

 

Διαταραχές του ύπνου 

 

Οι διαταραχές του ύπνου είναι παθήσεις που προκαλούνται από δυσλειτουργία μηχανισμών που λαμβάνουν χώρα μόνο κατά τη διάρκεια του ύπνου αλλά προκαλούν συμπτώματα που ενοχλούν τον ασθενή και όταν είναι ξύπνιος. Οι συνηθέστερες είναι:

Σύνδρομο ανεπαρκούς ύπνου,

αϋπνία,

σύνδρομο άπνοιας-υπόπνοιας ύπνου,

διαταραχή ύπνου λόγω εργασίας σε βάρδιες,

jet lag

ναρκοληψία κ.ά.

Το σύνδρομο άπνοιας-υπόπνοιας ύπνου ταλαιπωρεί το 4% των ανδρών και το 2% των γυναικών και αποτελεί την πιο συχνή οργανική αιτία υπνηλίας. Ευτυχώς προειδοποιεί συνήθως τον ασθενή και τους οικείους του… θορυβωδώς! Παρουσιάζει έντονο ροχαλητό στη διάρκεια του ύπνου και κόπωση την ημέρα που δεν δικαιολογείται από την εργασία ή τις άλλες δραστηριότητες του ατόμου, καθώς και υπνηλία παρότι ο ασθενής έχει κοιμηθεί αρκετές ώρες. Επίσης, η άπνοια συνδέεται με αρτηριακή υπέρταση, έμφραγμα, εγκεφαλικό, αρρυθμία, αλλά και κατάθλιψη, διαταραχές μνήμης, κρίσης και συγκέντρωσης, καθώς και με σεξουαλικές διαταραχές, κυρίως στους άνδρες. 

 

Η πιο σημαντική, όμως, επίπτωση του συνδρόμου, κυρίως λόγω της υπνηλίας που προκαλεί, είναι ο αυξημένος κίνδυνος τροχαίων ατυχημάτων. Σε έρευνα που διεξήχθη από τη Μονάδα Ύπνου του Σισμανογλείου Νοσοκομείου με ερωτηματολόγια που δόθηκαν σε ασθενείς με σοβαρή άπνοια, το 60% παραδέχτηκε υπνηλία στην οδήγηση, ενώ το 15% είχε κάποιο τροχαίο ατύχημα. Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει οδηγίες για την αποφυγή των προδιαθεσικών παραγόντων, εφαρμογή ενδοστοματικών συσκευών και σε βαρύτερες μορφές εφαρμογή συσκευών θετικής πίεσης CPAP ή BiPAP. Σπανίως και σε ειδικές καταστάσεις μπορεί να προταθεί χειρουργική θεραπεία. 

 

Υπνηλία 

 

Υπνηλία, όμως, προκαλείται και από τις «καινούργιες» νόσους, απότοκες του σύγχρονου τρόπου ζωής, της κοινωνίας των 24 ωρών. Αυτές είναι:

Το σύνδρομο ανεπαρκούς ύπνου, στο οποίο ο ασθενής δεν προλαβαίνει να κοιμηθεί όσο χρειάζεται, ώστε να είναι ξεκούραστος και λειτουργικός την επομένη. Η θεραπεία είναι απλώς σύσταση για περισσότερες ώρες ύπνου.

Διαταραχή ύπνου λόγω εργασίας σε βάρδιες. Αυτή η διαταραχή αφορά το 10% των εργαζομένων σε βάρδιες που περιλαμβάνουν οπωσδήποτε νύχτα. Εδώ, θεραπευτικά τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα, διότι δεν είναι πάντα εύκολο να αλλάξει ο ασθενής εργασία. Έτσι, χορηγούνται φάρμακα τα οποία συμβάλλουν στην εγρήγορση 30-60΄ πριν από την εργασία και συνδυάζονται ενδεχομένως με αντιμετώπιση της αϋπνίας που παρατηρείται όταν επιθυμεί το άτομο να κοιμηθεί την ημέρα.

jet lag. Αντιμετωπίζεται με το ίδιο τρόπο όπως και η διαταραχή ύπνου λόγω εργασίας σε βάρδιες, με φάρμακα εγρήγορσης.

 

Αϋπνία 

 

Η πιο συχνή, όμως, διαταραχή του ύπνου είναι η αϋπνία. Το 14% του πληθυσμού υποφέρει από χρόνια αϋπνία, ενώ 1 στους 2 ή 3 ενηλίκους θα παρουσιάσει αϋπνία σε κάποια φάση της ζωής του. Δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος προσδιορισμού της. Ο πάσχων αναφέρει την υποκειμενική του αίσθηση. Διακρίνεται σε

αϋπνία τύπου επελεύσεως (όταν αργεί να έρθει ο ύπνος)

αϋπνία τύπου διακρατήσεως (όταν ο πάσχων ξυπνά στη μέση της νύχτας και δεν μπορεί να ξανακοιμηθεί)

και σε αϋπνία τύπου αφυπνίσεως (όταν ξυπνά πολύ νωρίς)

 

Οι συνέπειες της αϋπνίας είναι η υπνηλία και η μείωση της λειτουργικότητας την επόμενη ημέρα. Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει:

Φαρμακευτική αγωγή για περιορισμένο διάστημα λίγων εβδομάδων.

Συμπεριφορικές-γνωσιακές θεραπείες (υγιεινή του ύπνου οπωσδήποτε).

Εναλλακτικές θεραπείες.

 

Info: Σκοπός της ελληνικής Εταιρείας Διαταραχών Ύπνου είναι η μελέτη του ύπνου και των διαταραχών του, η έρευνα για την καλύτερη αντιμετώπισή τους και βεβαίως η ενημέρωση για τη σημασία και τη διατήρηση του καλού ύπνου. Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με τη δρ. Αναστασία Αμφιλοχίου,

πνευμονολόγο, διευθύντρια Μονάδας Μελέτης Ύπνου στο Σισμανόγλειο Γενικό Νοσοκομείο, τηλ.: 213-20.58.453. 

24 Μαρτίου - Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης

Η 24η Μαρτίου έχει καθιερωθεί από τη Διεθνή Ένωση κατά της Φυματίωσης και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης.

 

Η φυματίωση έχει πλήξει τις κοινωνίες μας όσο ελάχιστες άλλες μεταδοτικές ασθένειες και παραμένει ένα σοβαρό πρόβλημα για τη δημόσια υγεία. Στην Ε.Ε., όπου ο αριθμός των κρουσμάτων φυματίωσης μειώνεται συνεχώς, η προσέγγιση που πρέπει να υιοθετηθεί οφείλει να εστιάσει στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού με ποσοστό εμφάνισης της νόσου πάνω από τον εθνικό μέσο όρο.

 

Για να επιτευχθεί ο έλεγχος της φυματίωσης στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να αντιμετωπιστούν δύο βασικά θέματα:

 

• Η φυματίωση είναι η συχνότερη αιτία θανάτου των ατόμων που πάσχουν από AIDS.

 

• Ο αριθμός των ασθενών με πολυανθεκτική στα φάρμακα φυματίωση (MDR-TB) αυξάνεται συνεχώς.

 

Το αίτιο και η μετάδοση της φυματίωσης

 

Η φυματίωση οφείλεται σε ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης ή αλλιώς βάκιλος του Koch, προς τιμήν του ιατρού που τον απομόνωσε το 1882. Είναι μια απειλητική για τη ζωή λοίμωξη που επηρεάζει κυρίως τους πνεύμονες και που μαστίζει την ανθρωπότητα εδώ και χιλιετίες. Μόλις τον 16ο αιώνα η ιατρική επιστήμη άρχισε να υποψιάζεται ότι είναι μεταδοτική. Ο συνωστισμός στις μεγαλουπόλεις και οι άθλιες συνθήκες που ζούσε το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης είχαν ως αποτέλεσμα τη μεγάλη διάδοση της νόσου. Τότε της δόθηκε η ονομασία «Λευκή Πανώλη» και πιστεύεται πως ήταν η κύρια αιτία θανάτου στον 19ο αιώνα.  Η σταδιακή βελτίωση των συνθηκών υγιεινής, η άνοδος του βιοτικού επιπέδου και η ανάπτυξη αντιβιοτικών κατάφεραν τελικά να θέσουν τη νόσο υπό έλεγχο κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα.

 

Παρά τις αλματώδεις προόδους της ιατρικής επιστήμης, η φυματίωση παρουσιάζεται ξανά απειλητική ως μια πανδημία που πυροδοτείται και από την έξαρση του AIDS, τη φτώχεια, την έλλειψη των υπηρεσιών υγείας και την εμφάνιση ανθεκτικών στα φάρμακα στελέχων του βάκιλου που προκαλεί τη νόσο.

 

Η φυματίωση αναπτύσσεται σε δυσχερείς συνθήκες διαβίωσης και προτιμά τους οργανισμούς που είναι ήδη εξασθενημένοι από τις ασθένειες, τις κακουχίες, τις κακές συνθήκες υγιεινής και την ελλιπή διατροφή. Πλήττει κυρίως τις φτωχές αναπτυσσόμενες χώρες αλλά και αντίστοιχα τις κατώτερες κοινωνικοοικονομικές τάξεις στον ανεπτυγμένο κόσμο.

 

Στην υποσαχάρια Αφρική η εξάπλωση της νόσου συνεχίζεται με ρυθμό 10% ετησίως, υποβοηθούμενη από την επιδημία του AIDS που μαστίζει την περιοχή, ενώ παγκοσμίως ο ρυθμός είναι 3%. Περιοχές με σοβαρότερο πρόβλημα φυματίωσης είναι η Αφρική, η Ασία, η Ν. Αμερική, οι Δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, καθώς και τα περισσότερα από τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης.

 

Αν και οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι αυτές που υποφέρουν περισσότερο, η επανάκαμψη της νόσου στις ανεπτυγμένες χώρες είναι ένα σοβαρό θέμα δημόσιας υγείας καθώς η μεταφορά της φυματίωσης σε αυτές γίνεται διεθνώς μέσω της μετανάστευσης ατόμων τα οποία είτε ήδη νοσούσαν ή είχαν μολυνθεί. Η αύξηση της μετανάστευσης, οι τοπικές εστίες φτώχειας στις δυτικές κοινωνίες, η εμφάνιση ανθεκτικών στα αντιβιοτικά βακίλων, η διάδοση του AIDS, είναι όλοι παράγοντες που συνέβαλαν στην αναζωπύρωση της νόσου. Ούτε η Ελλάδα αποτελεί εξαίρεση στο πρόβλημα. Με την αυξημένη μετανάστευση κυρίως από χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ προς την Ελλάδα σε συνδυασμό με μία υστέρηση στο πρόγραμμα εμβολιασμού, από τα τέλη της δεκαετίας του '80 και μετά παρουσιάστηκε μια ήπια αύξηση των δεικτών της φυματίωσης.

 

Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια με τη δραστηριοποίηση της επιστημονικής κοινότητας φαίνεται να επικρατεί πάλι μια τάση μείωσης της νόσου, σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου Ειδικών Λοιμώξεων.

 

Συμπτώματα

 

Τα συμπτώματα που χαρακτηρίζουν τη νόσο είναι επίμονος βήχας, αίσθημα κόπωσης, απώλεια βάρους, νυχτερινοί ιδρώτες, ανορεξία, πυρετός αλλά και αιμόπτυση. Αφού το άτομο νοσήσει και εφόσον δεν λάβει την κατάλληλη αγωγή, η νόσος δεν περιορίζεται στους πνεύμονες αλλά μπορεί να επεκταθεί στα οστά, τους νεφρούς, τον εγκέφαλο κ.ά..

 

Διάγνωση

 

Το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο διαγνωστικό εργαλείο για τη φυματίωση είναι η δοκιμασία Mantoux (μαντού) όπου μια μικρή ποσότητα της ουσίας φυματίνη ενέχεται στο δέρμα του χεριού. Μέσα σε 48 έως 72 ώρες θα πρέπει να ελεγχθεί το χέρι για τοπική αντίδραση στο υλικό της ένεσης. Μια θετική αντίδραση χαρακτηρίζεται από σκληρό και πρησμένο δέρμα στο σημείο της ένεσης και τις περισσότερες φορές είναι ένδειξη φυματίωσης. 

Με το μαντού είναι δυνατόν να έχουμε είτε ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά τεστ. Ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι το τεστ είναι θετικό ενώ το άτομο δεν έχει φυματίωση. Αυτό είναι πιο πιθανό να συμβεί αν υπάρχει μόλυνση με άλλο μυκοβακτηρίδιο ή εάν έχει γίνει εμβολιασμός με το εμβόλιο κατά της φυματίωσης.

 

Θεραπεία

 

Επειδή τα βακτήρια της φυματίωσης αναπτύσσονται με αργούς ρυθμούς, η θεραπεία για ενεργό λοίμωξη είναι χρονοβόρα – συνήθως λαμβάνονται αντιβιοτικά για έξι έως δώδεκα μήνες ώστε να καταστραφεί ο βάκιλος. Η ακριβής διάρκεια των φαρμάκων και της θεραπείας εξαρτάται από την ηλικία, τη συνολική υγεία, τα αποτελέσματα των τεστ ευαισθησίας, και αν έχετε ενεργό ή ανενεργό φυματίωση.

 

Μετά από μερικές εβδομάδες, η ασθένεια δεν είναι πλέον μεταδοτική και μπορεί ο ασθενής να αισθάνεται καλύτερα, αλλά είναι απαραίτητο να ολοκληρώσει τη θεραπεία στην πλήρη της διάρκεια, ακριβώς όπως προβλέπεται.

 

Αν οι ασθενείς δεν τηρήσουν κατά γράμμα την αγωγή που τους δόθηκε, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την ατελή θεραπεία τους. Πράγμα που σημαίνει, αφενός ότι θα υποτροπιάσουν και θα μεταδώσουν τη νόσο σε άλλους,  αφετέρου ότι ευνοούν την ανάπτυξη ανθεκτικών στα φάρμακα μικροβίων. Τα πολυανθεκτικά αυτά στελέχη απαιτούν περισσότερα και διαφορετικά φάρμακα με αρκετές παρενέργειες, για ακόμα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Δυστυχώς ο ρυθμός εμφάνισης της πολυανθεκτικής φυματίωσης αυξάνεται ανησυχητικά, χωρίς να υπάρχουν νέα αντιβιοτικά στον ορίζοντα.

 

Επιπλοκές

 

Η πνευμονική φυματίωση μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη των πνευμόνων όταν δεν διαγνωσθεί και θεραπευτεί νωρίς. Αθεράπευτη ενεργή νόσος μπορεί να εξαπλωθεί και σε άλλα μέρη του σώματος όπου μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ή απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές. Η πιο σοβαρή επιπλοκή, όμως, είναι η αναζοπύρωση της φυματίωσης μετά την αρχική λοίμωξη και η ανάπτυξη στελεχών της νόσου ανθεκτικών στα φάρμακα.

 

Πρόληψη

 

Ο καλύτερος τρόπος για τον έλεγχο της φυματίωσης είναι η διάγνωση και η θεραπεία ατόμων με φυματίωση πριν αναπτύξουν ενεργή νόσο. Επίσης υπάρχει και το εμβόλιο κατά της φυματίωσης το οποίο μπορεί να γίνει κατά την παιδική ηλικία που είναι πιο αποτελεσματικό.

 

Σύμφωνα με την Ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας:

 

Η φυματίωση είναι μια μεταδοτική ασθένεια. Όπως και το κοινό κρυολόγημα, μεταδίδεται μέσω του αέρα. Μόνο οι άνθρωποι που είναι άρρωστοι με φυματίωση στους πνεύμονες τους είναι μολυσματικοί. Όταν αυτοί  οι άνθρωποι βήχουν, φταρνίζονται, μιλούν ή φτύνουν, απελευθερώνουν τα μικρόβια της φυματίωσης, γνωστά ως βάκιλοι, στον αέρα. Ένα άτομο χρειάζεται μόνο για να εισπνεύσει ένα μικρό αριθμό εξ αυτών για να προσβληθεί.

 

Εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία, κάθε άτομο με ενεργό νόσο της φυματίωσης θα μολύνει κατά μέσο όρο μεταξύ 10 και 15 άτομα κάθε χρόνο. Αλλά οι άνθρωποι που μολύνονται με το βάκιλο της φυματίωσης δεν νοσούν απαραίτητα. Το ανοσοποιητικό σύστημα στήνει ένα τείχος προστασίας κατά του βακίλου της φυματίωσης το οποίο, προστατευμένο από ένα παχύ και κηρώδες στρώμα, μπορεί να παραμένει ενεργό για χρόνια. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα ενός ατόμου είναι εξασθενημένο, οι πιθανότητες του να νοσήσει είναι μεγαλύτερες.

 

Συνολικά, το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού έχει αυτή τη στιγμή μολυνθεί με το βάκιλο της φυματίωσης. Το 5-10% εξ αυτών (αν ταυτόχρονα δεν είναι μολυσμένοι με τον ιό HIV) θα ασθενήσουν ή θα γίνουν μεταδοτικοί κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Οι άνθρωποι που είναι ταυτόχρονα μολυσμένοι με τον ιό HIV και τον βάκιλο της φυματίωσης είναι πολύ πιο πιθανό να αναπτύξουν φυματίωση.

 

Η παγκόσμια και περιφερειακή επίπτωση

 

Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι ο μεγαλύτερος αριθμός νέων περιστατικών φυματίωσης, το 2008, σημειώθηκε στην περιφέρεια της Νοτιοανατολικής Ασίας (35% των περιπτώσεων σε παγκόσμιο επίπεδο). Ωστόσο, η πιθανότητα μόλυνσης με τον βάκιλο της φυματίωσης είναι σχεδόν διπλάσια στην υποσαχάρια Αφρική, με σχεδόν 350 περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους.

 

Εκτιμάται ότι 1,7 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από φυματίωση το 2009. Ο μεγαλύτερος αριθμός των θανάτων ήταν στην περιοχή της Αφρικής.

 

Ο αριθμός των νέων περιπτώσεων που προκύπτουν κάθε χρόνο εξακολουθεί να αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο στις περιοχές της Αφρικής, της Ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ασίας.

 

HIV και φυματίωση

 

Ο ιός HIV και η φυματίωση αποτελούν ένα θανάσιμο συνδυασμό. Ο HIV αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα. Κάποιος που είναι φορέας του ιού HIV και έχει μολυνθεί με το βάκιλο  της φυματίωσης έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να αρρωστήσει με φυματίωση. Για την ακρίβεια, η φυματίωση είναι η κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των ανθρώπων που είναι οροθετικοί.

 

Μέχρι πριν από 50 χρόνια, δεν υπήρχαν φάρμακα για τη θεραπεία της φυματίωσης. Τώρα, στελέχη τα οποία είναι ανθεκτικά σε συγκεκριμένα φάρμακα κατά της φυματίωσης έχουν καταγραφεί σε όλες τις χώρες. Ακόμα χειρότερα, έχουν προκύψει και στελέχη της φυματίωσης που είναι ανθεκτικά όχι μόνο σε κάποια, αλλά σε όλα τα σημαντικά φάρμακα που υπάρχουν για την καταπολέμηση της.

 

Η ανθεκτική στα φάρμακα φυματίωση προκαλείται από μη ολοκληρωμένη θεραπεία , από λάθος θεραπευτικά σχήματα, ή επειδή η προμήθεια φαρμάκων μπορεί να είναι αναξιόπιστη . Μια ιδιαίτερα επικίνδυνη μορφή της ανθεκτικής στα φάρμακα φυματίωσης είναι η πολυανθεκτική φυματίωση (MDR-TB), η οποία ορίζεται ως η νόσος που προκαλείται από βακίλους της φυματίωσης ανθεκτική τουλάχιστον στις ισονιαζίδη και ριφαμπικίνη, τα δύο πιο ισχυρά φάρμακα κατά της φυματίωσης.

 

Ενώ η πολυανθεκτική φυματίωση είναι γενικά ιάσιμη, απαιτεί εκτεταμένη χημειοθεραπεία (μέχρι δύο χρόνια θεραπείας) με δεύτερης γραμμής φάρμακα κατά της φυματίωσης, είναι πιο δαπανηρή από ότι η θεραπεία με τα πρώτης γραμμής φάρμακα και παρουσιάζονται σοβαρότερες (αν και διαχειρίσιμες) παρενέργειες.

 

Η εμφάνιση της Πολυανθεκτικής  φυματίωσης αποτελεί σοβαρή απειλή για τον έλεγχο της φυματίωσης, και επιβεβαιώνει την επείγουσα ανάγκη να ενισχυθεί ο βασικός έλεγχος της φυματίωσης.

 

Μέτρα του Π.Ο.Υ.

 

Για την αντιμετώπιση αυτής της μάστιγας, όλα τα συστήματα υγείας παγκοσμίως τέθηκαν σε επαγρύπνηση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) εκπόνησε το πρόγραμμα DOTS (Directly Observed Therapy, Short Course - Πρόγραμμα Βραχυθεραπείας Υπό Άμεση Παρακολούθηση) που εφαρμόζεται σε 102 χώρες με διάφορες τροποποιήσεις. Οι βασικές αρχές του προγράμματος είναι πέντε:

 

1. Κρατική μέριμνα.

2. Βελτιωμένος εργαστηριακός έλεγχος.

3. Άμεσα επιτηρούμενη θεραπεία διάρκειας 6 έως 8 μηνών σε όλους τους ασθενείς με θετικά πτύελα.

4. Δωρεάν αντιφυματικά φάρμακα.

5. Ύπαρξη συστήματος καταγραφής και αξιολόγησης της θεραπείας.

 

Για την αντιμετώπιση της πολυανθεκτικής φυματίωσης αναπτύχθηκε συμπληρωματικά το πρόγραμμα DOTS-plus για τις χώρες που ήδη εφαρμόζουν το DOTS.

 

Οι έξι άξονες της στρατηγικής για να σταματήσουμε την εξάπλωση της φυματίωσης είναι:

 

- Παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών οι οποίες πρέπει να είναι διαθέσιμες σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των φτωχότερων και πιο ευάλωτων, ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές.

 

- Αντιμετώπιση της πολυανθεκτικής φυματίωσης και της φυματίωσης σε άτομα με HIV.

 

-  Ενίσχυση των συστημάτων υγείας των χωρών και ειδικότερα της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

 

- Διασφάλιση από όλους όσους προσφέρουν υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης ότι μπορούν να προσεγγίσουν τον κάθε ασθενή.

 

- Ενίσχυση των ατόμων με φυματίωση, και των κοινοτήτων στις οποίες ανήκουν οι οποίες μπορούν να συντελέσουν στην μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των προγραμμάτων ελέγχου της φυματίωσης.

 

- Ενεργοποίηση και προώθηση της έρευνας. Ενώ με τα σημερινά εργαλεία μπορούμε να ελέγξουμε τη φυματίωση, για την εξάλειψη της θα χρειαστούμε νέες διαγνωστικές μεθόδους, φάρμακα και εμβόλια. 

 

Η Στρατηγική για την εξάλειψη της φυματίωσης έχει θέσει τους ακόλουθους στόχους :

 

Μέχρι το 2015: να μειωθεί ο επιπολασμός της φυματίωσης και τα ποσοστά θνησιμότητας κατά 50% σε σχέση με το 1990.

Μέχρι το 2050: Να εξαλειφθεί η φυματίωσης ως πρόβλημα δημόσιας υγείας (λιγότερο από 1 κρούσμα ανά εκατομμύριο πληθυσμού).

 

 

 

 

 

Τέλος, σας παρουσιάζουμε τα στοιχεία που δίνει το ΚΕΕΛΠΝΟ σχετικά με διαδεδομένες αλλά παραπλανητικές απόψεις για την φυματίωση.

 

 

 

Διαδεδομένοι μύθοι και αλήθειες:

 

Η φυματίωση είναι κληρονομική νόσος.

 

Η φυματίωση δεν είναι κληρονομική νόσος και οι γενετικοί παράγοντες δεν παίζουν κανένα ρόλο στη μετάδοση της νόσου. Ωστόσο, μέλη της ίδιας οικογένειας μπορεί να μολυνθούν.

 

Η λοίμωξη μεταδίδεται από άτομο σε άτομο μέσω του αέρα. Το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης ή βάκιλος του Koch εξαπλώνεται με μικροσκοπικά σταγονίδια που απελευθερώνονται στον αέρα όταν κάποιος με ενεργό μορφή της νόσου βήχει, μιλάει, γελάει, τραγουδάει ή φτερνίζεται. 

Ωστόσο δεν αρκεί η απλή εισπνοή των μολυσμένων σταγονιδίων αλλά μια πιο παρατεταμένη έκθεση. Για το λόγο αυτό κινδυνεύουν περισσότερο όσοι έχουν ζουν στο ίδιο σπίτι με κάποιον πάσχοντα που δεν λαμβάνει την κατάλληλη αγωγή.

 

Η φυματίωση οφείλεται στο υπερβολικό κάπνισμα.

 

Το κάπνισμα προδιαθέτει στην ανάπτυξη αναπνευστικών παθήσεων. Ωστόσο, η φυματίωση οφείλεται στη λοίμωξη με το βακτήριο mycobacterium tuberculosis.

 

Επίσης, μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν όσοι εργάζονται ή διαμένουν σε ιδρύματα. Άλλες ομάδες υψηλού κινδύνου είναι οι ανοσοκατασταλμένοι όπως πχ οι πάσχοντες από AIDS ή όσοι χρησιμοποιούν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα όπως κορτικοστεροειδή, οι χρήστες ενδοφλεβίων ναρκωτικών και όσοι υποσιτίζονται.

 

Η φυματίωση είναι ασθένεια του παρελθόντος. Δεν υπάρχει σήμερα φυματίωση στην Ελλάδα.

 

Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί ένα  σημαντικό πρόβλημα υγείας παγκοσμίως. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι το 2009 υπήρχαν 9.4 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις φυματίωσης και 4700 θάνατοι την ημέρα. Η φυματίωση εξακολουθεί να υπάρχει και στην Ελλάδα. Παρόλο που η επίπτωση της νόσου είναι χαμηλή και ο αριθμός των νέων περιπτώσεων μειώνεται, ο αριθμός των νέων περιπτώσεων μεταξύ των μετακινούμενων πληθυσμών έχει αυξηθεί 6 φορές τα τελευταία 15 χρόνια. Παράλληλα, η αντοχή στα πρωτεύοντα και δευτερεύοντα αντιφυματικά φάρμακα εξακολουθεί να είναι υψηλότερη στην Ελλάδα από ότι στις περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

 

Η φυματίωση είναι νόσος μόνο των φτωχών .

 

Η φυματίωση είναι αερογενής νόσος και μπορεί εύκολα να προσβάλει οποιονδήποτε, φτωχό ή πλούσιο. Ωστόσο, ο συνωστισμός, η έλλειψη αερισμού, η περιορισμένη πρόσβαση στην υγιειονομική περίθαλψη, ο υποσιτισμός κλπ., προδιαθέτουν τους φτωχότερους ανθρώπους στη φυματίωση. Ορισμένοι πληθυσμοί πχ. μετανάστες, HIV οροθετικοί και ανοσοκατασταλμένοι ασθενείς, οι ηλικιωμένοι και οι άστεγοι, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με αυτούς τους πληθυσμούς βρίσκονται επίσης σε κίνδυνο.

 

Η λοίμωξη με το m. tuberculosis ακολουθείται πάντα από την ανάπτυξη νόσου.

 

Μόνο το 10% των ανθρώπων που μολύνονται θα αναπτύξει φυματίωση κάποια στιγμή στη ζωή του. Ένα άτομο μπορεί να έχει μολυνθεί για χρόνια χωρίς να αναπτύξει τη νόσο. Κάποιος που έχει μολυνθεί με το βάκιλο της φυματίωσης μπορεί να μην ασθενεί γιατί το ανοσοποιητικό του σύστημα είναι αρκετά ισχυρό ώστε να προστατεύει τον οργανισμό του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα νοσήσει στο μέλλον.

 

Η θετική δερμοαντίδραση mantoux αποτελεί ένδειξη ενεργού φυματίωσης.

 

Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινο-αντίδρασης (Tuberculin skin test, TST) αποτελεί ένδειξη λοίμωξης με στέλεχος μυκοβακτηριδίου. Η δοκιμασία επιβεβαιώνει μόνο την έκθεση στη νόσο και όχι την παρουσία νόσου. Ένα άτομο έχει την νόσο μόνο εάν η Mantoyx είναι θετική, η νόσος είναι συμπτωματική και η λοίμωξη είναι μεταδοτική.

 

Η δερμοαντίδραση mantoux ήταν αρνητική, άρα δεν έχω φυματίωση

 

Λάθος. Περισσότερο από το 20% των ατόμων που έχουν μολυνθεί με το μυκοβακτηρίδιο δεν έχουν θετική Mantoux.

 

Η μικρή ή καθόλου αντίδραση στη δοκιμασία Mantoux συνήθως σημαίνει ότι δεν υπάρχει μόλυνση από φυματίωση αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατόν να υπάρχει φυματίωση, παρά τα αρνητικά τεστ. 

 

Λόγοι για μια ψευδώς αρνητική δοκιμασία περιλαμβάνουν:

 

Πολύ πρόσφατη μόλυνση με φυματίωση καθώς χρειάζονται οκτώ έως δέκα εβδομάδες για το σώμα ώστε να αντιδράσει στη δερματική δοκιμασία

Σοβαρά εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (πχ ασθενής με AIDS, ή ατόμο που λαμβάνει  κορτικοστεροειδή ή χημειοθεραπεία).

Ο εμβολιασμός με ζωντανό ιό. Τα εμβόλια που περιέχουν ένα ζωντανό ιό, όπως η ιλαρά ή το εμβόλιο της ευλογιάς.

Λάθη κατά την πραγματοποίηση της δοκιμασίας. Μερικές φορές η φυματίνη μπορεί να ενέχεται πολύ βαθιά κάτω από την επιφάνεια του δέρματός. Στην περίπτωση αυτή η αντίδραση μπορεί να μην είναι ορατή.

Οι εμπορικές μέθοδοι οροδιάγνωσης συνιστώνται για τη διάγνωση της φυματίωσης στα παιδιά.

 

Ο ΠΟΥ πρόσφατα (2011) υιοθέτησε αρνητική πολιτική και συνέστησε ότι οι υπάρχουσες εμπορικές μέθοδοι οροδιάγνωσης της φυματίωσης δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε άτομα με πιθανή ενεργό πνευμονική και εξωπνευμονική φυματίωση, ανεξάρτητα από το εάν είναι φορείς του ιού HIV. Η σύσταση ισχύει επίσης και για τα παιδιά.

 

Μόνο οι ασθενείς με ενεργό νόσο έχουν ένδειξη χορήγησης αντιφυματικής αγωγής.

 

Για να καθοριστεί εάν ένα άτομο με θετική mantoux έχει αναπτύξει φυματίωση, απαιτείται περαιτέρω έλεγχος: ακτινογραφία θώρακος και εάν αυτή είναι παθολογική, διαδοχικές βακτηριολογικές εξετάσεις πτυέλων για την εύρεση του βακίλου. Ακόμα και εάν οι καλλιέργειες είναι αρνητικές, ο ιατρός μπορεί να συστήσει προφυλακτική αγωγή για 6-12 μήνες. Η στρατηγική αυτή μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου στο μέλλον.